صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص ( 140 - 139 ) . حايرى ، عبد الكريم ، درر الفوائد ، ج 2 ، 1 ، ص 227 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 154 . تخصيص به منفصل تخصيص عام به وسيله دليل خاص مستقل از دليل عام هرگاه مخصصى ، عرفا جداى از عام باشد ، يعنى در كلامى ديگر به صورت مستقل وارد شود ، به‌گونه‌اى كه عرف آن را جزء جمله عام يا ملحقات آن به شمار نياورد ، تخصيص به منفصل ناميده مىشود ، مانند آيه : خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ؛ « هرچه روى زمين است براى شما خلق شده » « 1 » و وَ لا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ ؛ « آنچه را كه هنگام ذبح ، اسم خدا برآن برده نشده است ، نخوريد » « 2 » ، كه در اينجا جمله مخصص « لا تَأْكُلُوا . . . » . جمله‌اى مستقل است و از جمله عام جدا بوده و جزء ملحقات آن به شمار نمىآيد . نيز ر . ك : تخصيص به متصل . ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 241 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 450 . تخصيص عام به مفهوم ر . ك : تخصيص به مفهوم تخصيص عام به مفهوم مخالف ر . ك : تخصيص به مفهوم مخالف تخصيص عام به مفهوم موافق ر . ك : تخصيص به مفهوم موافق تخصيص عنوانى ر . ك : تخصيص انواعى تخصيص قرآن به خبر متواتر ر . ك : تخصيص كتاب به خبر متواتر تخصيص قرآن به خبر واحد ر . ك : تخصيص كتاب به خبر واحد تخصيص كتاب تخصيص حكم عام قرآنى به وسيله دليل خاص هرگاه دليل خاصى موجب خروج بعضى افراد از حكم عام قرآنى گردد ، تخصيص كتاب محقق مىشود . در جواز تخصيص كتاب به واسطه دليل خاص از كتاب يا اجماع و يا خبر متواتر ، ميان علما اختلافى نيست اما در تخصيص كتاب با خبر واحد اختلاف است . نكته : صدور قرآن قطعى است ، زيرا قطع داريم كه « كلام اللّه » است ، اما دلالت قرآن گاهى قطعى و گاهى ظنى است . برخى عقيده دارند از آنجا كه صدور قرآن قطعى است ، تخصيص آن نيز فقط با دليل قطعى مثل كتاب يا سنت متواتر يا اجماع قطعى و يا حكم بديهى عقل جايز است . زحيلى ، وهبه ، الوجيز فى اصول الفقه ، ص 202 . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 303 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 128 . تخصيص كتاب به اجماع تخصيص حكم عام قرآنى به وسيله اجماع هرگاه اجماع موجب تخصيص عام قرآنى شود ، تخصيص كتاب به اجماع محقق مىگردد ، مثل اينكه از يك‌سو آيه مواريث دلالت مىكند بر اينكه هر وارثى از مورّث خود ارث مىبرد ، اما از سوى ديگر ، اجماع اقامه شده كه عبد ارث نمىبرد ؛ در اينجا اين اجماع موجب تخصيص عموم آيه گرديده است . اصوليون شيعه و سنى بر جواز تخصيص كتاب به اجماع ، اتفاق دارند . برخى استدلال كرده‌اند كه چون اجماع قطعى است ، مىتواند مخصص قرآن ، كه قطعى الصدور است ، باشد . در كتاب « مبادى الوصول الى علم الاصول » آمده است : « تخصيصه بالاجماع و هو جائز للاجماع على تخصيص العبد من آية الميراث و من آية الجلد » . « 1 * » ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 308 . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 304 - 303 ) . تخصيص كتاب به خبر ر . ك : تخصيص كتاب به سنت تخصيص كتاب به خبر متواتر تخصيص حكم عام قرآنى به وسيله خبر متواتر هرگاه خبر متواتر موجب تخصيص عام قرآنى شود ، تخصيص كتاب به خبر متواتر محقق مىشود ، مانند اينكه در قرآن كريم آمده است : يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ ؛ « خدا شما را درباره فرزندانتان سفارش مىكند ، بهره پسر در ارث بهره دو دختر مىباشد » ، « 1 - » كه طبق آن ، فرزند از پدر ارث مىبرد ، و در حديث متواتر از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمده است : « القاتل لا يرث شيئا » قاتل چيزى از ارث نصيب او نمىشود » « 2 * » ، كه با اين حديث ، « قاتل » از عموم آيه ارث خارج مىشود . اصوليون شيعه در جواز تخصيص كتاب به خبر متواتر

--> ( 1 ) . بقرة ( 2 ) ، آيه 29 . ( 2 ) . أنعام ( 6 ) ، آيه 119 . ( 1 * ) . علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 142 . ( 1 - ) . نساء ( 4 ) ، آيه 11 . ( 2 * ) . حر عاملى ، محمد بن حسن ، وسائل الشيعة ، ج 17 ، ص 388 .